Oświadczenie, zeznanie i wyjaśnienie to nie to samo
W sprawach karnych i cywilnych pojawiają się różne typy wypowiedzi: oświadczenia prywatne, zeznania świadków, wyjaśnienia podejrzanych lub oskarżonych, relacje pokrzywdzonych, pisma procesowe i notatki. Każda z tych form ma inną funkcję.
Tłumacz powinien zachować różnicę między nimi. Nie należy zamieniać prywatnego oświadczenia w formalny protokół ani swobodnej wypowiedzi w język urzędowy, jeśli oryginał tak nie brzmi.
W sprawach wielojęzycznych szczególnie łatwo utracić ton wypowiedzi. Osoba może mówić po ukraińsku, pisać po rosyjsku, używać angielskich terminów technicznych i odpowiadać w polskim protokole. Tłumaczenie musi zachować tę złożoność.
Zeznania świadka
Zeznania świadka powinny być tłumaczone wiernie i neutralnie. Tłumacz nie powinien poprawiać logicznie wypowiedzi świadka ani porządkować jej w sposób, który zmienia charakter relacji.
Jeżeli świadek mówi niepewnie, używa sformułowań typu chyba, nie pamiętam, wydaje mi się, prawdopodobnie, tłumaczenie powinno zachować ten poziom niepewności. Zmiana na kategoryczne stwierdzenie może mieć znaczenie procesowe.
W protokole istotne są również pytania. Tłumacz powinien oddawać zarówno pytanie organu, jak i odpowiedź osoby przesłuchiwanej, bez skracania sensu.
Wyjaśnienia podejrzanego lub oskarżonego
Wyjaśnienia osoby podejrzanej lub oskarżonej wymagają szczególnej precyzji. Dotyczą odpowiedzialności karnej, przebiegu zdarzeń, motywacji, relacji z innymi osobami i stosunku do zarzutów.
Tłumacz powinien zachować sformułowania przeczące, warunkowe, niepewne i ograniczające. Różnica między nie zrobiłem, nie pamiętam, nie wiem, byłem tam, ale nie brałem udziału może być zasadnicza.
Nie wolno wzmacniać ani osłabiać wypowiedzi przez stylistyczne uproszczenie. W tym obszarze dokładność ma większe znaczenie niż elegancja językowa.
Język potoczny, emocje i wielojęzyczność
Oświadczenia i relacje stron często są emocjonalne, potoczne i nieuporządkowane. Zawierają skróty, powtórzenia, wtrącenia, przekleństwa, regionalizmy, rusycyzmy, ukrainizmy albo angielskie terminy techniczne.
Tłumacz powinien zachować charakter wypowiedzi, ale nie może ośmieszać autora ani dodawać tonu, którego nie ma w oryginale. Trzeba znaleźć równowagę między wiernością a czytelnością.
W sprawach cyber, bankowych i gospodarczych osoby często mieszają język potoczny z terminami technicznymi: link, konto, aplikacja, kod, BLIK, portfel, giełda, przelew, login, token. Tłumaczenie musi zachować te elementy konsekwentnie.
Dlaczego specjalizacja tłumacza ma znaczenie
Tłumaczenie oświadczeń, zeznań i wyjaśnień wymaga znajomości języka, procedury i realiów sprawy. Tłumacz musi rozumieć, które elementy wypowiedzi są formalne, które emocjonalne, które techniczne, a które procesowo wrażliwe.
Przy językach rosyjskim, ukraińskim i angielskim dochodzą różnice systemowe i kulturowe. Ten sam termin może brzmieć podobnie, ale mieć inną funkcję w dokumencie lub wypowiedzi.
Specjalistyczne tłumaczenie pomaga organowi, sądowi, prokuraturze, obrońcy i pełnomocnikowi pracować na materiale, który zachowuje sens wypowiedzi bez sztucznego wygładzenia i bez nieuprawnionej interpretacji.
Zakres zagadnienia
- tłumaczenie oświadczeń
- tłumaczenie zeznań
- tłumaczenie wyjaśnień
- sprawa wielojęzyczna
- język rosyjski
- język ukraiński
- język angielski
- protokół przesłuchania